Een van de prioriteiten van het federale regeerakkoord 2025-2029 is de versterking van het ‘Terug Naar Werk’-beleid. De regering wil tegen 2030 100 000 langdurig zieken opnieuw aan het werk krijgen met een pakket nieuwe maatregelen (het zogenaamde ‘re-integratietraject 3.0’ of ‘RIT 3.0’). Twaalf elementen van deze grote hervorming:
Auteur(s): Droits Quotidiens Legal Design
Responsabilisering van álle betrokkenen
Om het aantal langdurig arbeidsongeschikten terug te dringen, verruimt de ‘Wet Versterkt TNW-beleid’ de verantwoordelijkheid van alle betrokken actoren – van de zieke werknemers zelf over hun werkgevers tot hun artsen en verzekeringsinstellingen. “Enkel wanneer iedereen zijn verantwoordelijkheid volledig opneemt, kan vooruitgang geboekt worden en kan worden gegarandeerd dat personen die erkend zijn als arbeidsongeschikt, ondanks hun gezondheidsproblemen, volledig kunnen participeren aan het maatschappelijke leven”, klinkt het.Focus op arbeidspotentieelCentraal in het nieuwe beleid staat een gewijzigde visie op arbeidsongeschiktheid. De klassieke notie van ‘restcapaciteiten’ maakt plaats voor het begrip ‘arbeidspotentieel’. Dat betekent dat niet alleen wordt gekeken naar wat iemand vandaag nog kan, maar ook naar de mogelijkheden op middellange en lange termijn, rekening houdend met de gezondheidstoestand.
Concreet moet een werkgever voortaan na elke arbeidsongeschiktheid van een werknemer van minstens 8 weken, het arbeidspotentieel van die werknemer laten inschatten door de arbeidsarts of zijn verpleegkundig personeel.
Werk wordt beschouwd als een essentieel onderdeel van het herstelproces en elke persoon moet toegang hebben tot kwalitatieve begeleiding en aangepaste werkmogelijkheden. Tegelijk blijft het sociale vangnet volledig gegarandeerd voor wie daadwerkelijk niet kan werken.
Preventie van uitval
Voortaan kan een werknemer die dreigt arbeidsongeschikt te worden door gezondheidsproblemen (maar dat nog niet is) aan de werkgever vragen om na te gaan of een aanpassing van zijn werkpost en/of aangepast of ander werk mogelijk is. De werkgever is niet verplicht om op die vraag in te gaan, maar moet de werknemer altijd informeren over zijn beslissing.Onderhouden van contact
De werkgever moet contact houden met de arbeidsongeschikte werknemer. Hij is verplicht om hiervoor een procedure uit te werken in het arbeidsreglement.TRIO-platform
De arbeidsarts, de behandelend arts en de adviserend arts van het ziekenfonds communiceren voortaan via het TRIO-platform over de gezondheidstoestand van een arbeidsongeschikte werknemer.Bezoek voorafgaand aan de werkhervatting
Werkgevers zijn verplicht om al hun werknemers regelmatig te informeren over de mogelijkheid om een bezoek voorafgaand aan de werkhervatting aan te vragen in geval van arbeidsongeschiktheid, en over hun rechten in dat verband.Ziektebriefje
De mogelijkheid om afwezig te blijven zonder medisch attest wordt ingeperkt. Tot nu toe konden werknemers 3 keer per kalenderjaar afwezig blijven zonder ziektebriefje. Vanaf 1 januari 2026 is dat nog maximum 2 keer.Zwaardere sancties
Wie arbeidsongeschikt is erkend, zal actiever moeten meewerken aan zijn re-integratietraject. Het niet-ingaan op uitnodigingen van adviserend artsen, multidisciplinaire teams of ‘Terug-Naar-Werk’-coördinatoren wordt voortaan strenger bestraft.Bij herhaalde afwezigheid zonder geldige reden kan de uitkering tijdelijk worden verminderd of zelfs volledig worden stopgezet tot opnieuw contact wordt opgenomen. Ook werknemers die een uitnodiging van de preventieadviseur-arbeidsarts negeren, riskeren een schorsing van hun uitkering.
Voor niet-werkenden met voldoende arbeidspotentieel geldt bovendien een inschrijvingsplicht bij de regionale re-integratiediensten. Wie die verplichtingen niet naleeft, kan eveneens financiële sancties oplopen.
Het Sociaal Strafwetboek voorziet voortaan een sanctie van niveau 2 voor werkgevers die 20 of meer werknemers tewerkstellen en die niet aan de preventieadviseur-arbeidsarts hebben gevraagd om een re-integratietraject op te starten voor de arbeidsongeschikte werknemer die – volgens de inschatting door de preventieadviseur-arbeidsarts – arbeidspotentieel heeft, uiterlijk 6 maanden na het begin van de arbeidsongeschiktheid van deze werknemer. De geldboete wordt vermenigvuldigd met het aantal betrokken werknemers.
Nieuwe databank met ziekteattesten
Een van de meest ingrijpende vernieuwingen is de oprichting van de GAOCIT-databank bij het RIZIV. Die databank zal vanaf 1 januari 2026 alle elektronisch verzonden getuigschriften van arbeidsongeschiktheid verzamelen, inclusief de duur van de ongeschiktheid en een gecodeerde diagnose. Huisartsen worden verplicht om ziekteattesten van meer dan 14 dagen elektronisch te versturen via hun software. In latere fases wordt dit systeem uitgebreid naar attesten voor werkgevers en naar artsen-specialisten.Met deze databank wil de overheid beter zicht krijgen op het voorschrijfgedrag van artsen. Artsen die opvallend veel of langdurige arbeidsongeschiktheid voorschrijven, kunnen worden geïdentificeerd en opgevolgd. Financiële sancties zijn mogelijk, al worden die pas ten vroegste in 2027 effectief ingevoerd, zodra voldoende betrouwbare data beschikbaar zijn.
Nieuwe solidariteitsbijdrage voor werkgevers
Voor werkgevers komt er een nieuwe solidariteitsbijdrage. Grote werkgevers zullen een bijdrage moeten betalen voor werknemers tussen 18 en 54 jaar die langdurig arbeidsongeschikt worden. Die bijdrage bedraagt 30 % van de uitkering gedurende 2 maanden na de eerste maand ziekte. Let op! Er zijn uitzonderingen. Kmo’s met minder dan 50 werknemers zijn bijvoorbeeld vrijgesteld.Hervaltermijn verlengd
Tot nog toe gold voor werknemers die terugkeerden na een periode van arbeidsongeschiktheid een hervaltermijn van 14 dagen. Als ze binnen die 14 dagen opnieuw arbeidsongeschikt werden, startte geen nieuwe periode van gewaarborgd loon, tenzij uit het medisch attest bleek dat het om een nieuwe ziekte ging. Pas bij een arbeidsongeschiktheid ná deze termijn ging een nieuwe periode van gewaarborgd loon in. De hervaltermijn wordt nu verlengd van 14 dagen naar 8 weken om te voorkomen dat korte werkonderbrekingen werkgevers extra kosten bezorgen. Deze regeling geldt voor arbeidsongeschiktheden vanaf 1 januari 2026.Meer activering
Daarnaast worden enkele bestaande beschermingsmaatregelen teruggeschroefd. Zo verdwijnt het wettelijk vermoeden van arbeidsongeschiktheid tijdens een lopend re-integratietraject waardoor adviserend artsen de gezondheidstoestand opnieuw kunnen evalueren, ook tijdens zo’n traject.Praktische ondersteuning voor hr-medewerkers en preventieadviseurs
De wijzigingen hebben praktische gevolgen en een impact op uw hr- en preventiebeleid. In onze gespecialiseerde kennisbanken vindt u alle nodige praktische ondersteuning en expertinzichten om de overgang in goede banen te leiden met onder meer het praktisch stappenplan voor hr-medewerkers op SocialEye en het webinar door Edelhart Kempeneers voor hse-experten op senTRAL.
